- सेतोनेपाल-
रातको १२ बजिसकेको छ। गाउँ निदाइसकेको छ। तर एउटा घरमा ढिकीको आवाज रोकिएको छैन। बुबा गाउँलेको धान कुट्दै हुनुहुन्छ। आमा जाँतो घुमाउँदै हुनुहुन्छ। परिवार ठूलो छ, पेट धेरै छन्, आम्दानीको स्रोत छैन। घरका एक बालक चुपचाप त्यो दृश्य हेरिरहेका छन्।
सायद त्यतिबेला उनलाई थाहा थिएन, यही अभाव, यही संघर्ष र यही पीडाले एक दिन उनलाई शिक्षक, समाजसेवी हुँदै जनप्रतिनिधिसम्म पुर्याउनेछ।
ती बालक हुन्– कालिका नगरपालिका–४ का वडा अध्यक्ष मकरमान श्रेष्ठ।
- मन्दिरको आँगनबाट सुरु भएको जीवन
वि.सं. २०१८ साल। काभ्रेपलाञ्चोकको पलाञ्चोक भगवती मन्दिरको छेउमा रहेको सामान्य परिवारमा मकरमान श्रेष्ठको जन्म भयो। पाँच वर्षको उमेर पुग्दानपुग्दै परिवारले नयाँ जीवनको खोजीमा चितवनको पदमपुर झर्ने निर्णय गर्यो। सपना ठूलो थियो, तर हात खाली थिए।
चितवन आइपुग्दा उनीहरूको नाममा एक धुर जमिन पनि थिएन। अरूको जमिनमा टहरा बनाएर बस्नुपर्ने अवस्था थियो। आफ्नै घर थिएन, आफ्नै जग्गा थिएन। वर्षौंसम्म उनीहरूले भूमिहीन भएर जीवन बिताए।
“भूमिहीन हुनु भनेको केवल जग्गा नहुनु मात्र होइन, असुरक्षासँगै बाँच्नु पनि हो,” मकरमान आज पनि भन्छन्।
- मृत्युको मुखबाट फर्किएको बालक
विद्यालय जीवन सुरु भएको केही समयमै उनको जीवनमा अर्को ठूलो संकट आयो। भीमोदय निम्न माध्यमिक विद्यालयमा पढ्दै गर्दा उनी अचानक गम्भीर बिरामी परे। एक दिन, दुई दिन होइन, लगातार १७ दिनसम्म विद्यालय जान सकेनन्।
विद्यालयका शिक्षकहरू खोज्दै घर पुगे। घरमा पुग्दा उनीहरूले देखेको दृश्य डरलाग्दो थियो। सानो बालकको शरीर सुकेर दाउराझैँ भइसकेको थियो। त्यो बेला गाउँमा अस्पतालभन्दा धामीझाँक्रीमाथि बढी विश्वास गरिन्थ्यो। परिवारले धेरै प्रयास गर्यो, तर स्वास्थ्यमा सुधार आएन।
त्यसपछि शिक्षकहरूले एउटा निर्णय गरे।
“अस्पताल लैजानुपर्छ।”
उनीहरूले उपचारका लागि पैसा समेत जुटाइदिए। पदमपुरबाट डोकोमा बोकेर टाँडीसम्म ल्याइयो। त्यहाँबाट भरतपुर अस्पताल पुर्याइयो।
उपचारपछि मकरमान बाँचे।
आज पनि उनी भावुक हुँदै भन्छन्—
“यदि ती शिक्षकहरू घरसम्म खोज्दै नआएका भए, सायद म आज यहाँ हुने थिइनँ।”
- तीन घण्टा पैदल हिँडेर पढाइ
स्वास्थ्य संकट पार गरेपछि उनी फेरि विद्यालय फर्किए। निमावि पूरा भएपछि टाँडीको नेपाल माध्यमिक विद्यालयमा भर्ना भए। तर पढाइ सजिलो थिएन। घरदेखि विद्यालय पुग्न दैनिक तीन घण्टासम्म पैदल हिँड्नुपर्थ्यो। बर्खामा हिलो, गर्मीमा धुलो, जाडोमा कुहिरो।
तर सपना भने अझै जिउँदै थियो। परिणामस्वरूप २०३६ सालमा उनले एसएलसी उत्तीर्ण गरे। त्यो प्रमाणपत्र केवल शैक्षिक उपलब्धि थिएन, संघर्षमाथिको विजय थियो।
- अधुरै रह्यो कलेजको सपना
एसएलसीपछि उनी पनि अरू युवाजस्तै कलेज पढ्न चाहन्थे। त्यतिबेला टाँडीमा शहीद स्मृति क्याम्पस सुरु भएको थियो। कलेज पुगेर जानकारी लिए।
तर एउटा प्रश्नले उनको सपना रोकिदियो—
“शुल्क कहाँबाट तिर्ने?”
घरको अवस्था कमजोर थियो। बुबा दिनरात ढिकी–जाँतो चलाएर परिवार पाल्दै थिए। त्यस्तो अवस्थामा कलेजको खर्च जुटाउने सम्भावना थिएन। आफ्नो पढाइ रोकियो।
तर उनले सपनालाई मर्न दिएनन्।
उनी सोच्थे—
“म पढ्न सकिनँ भने के भयो, परिवारलाई अगाडि बढाउनुपर्छ।”
- २५५ रुपैयाँको जागिर
२०३७ सालमा उनले आफूले पढेको विद्यालयमै शिक्षकको जागिर पाए। पहिलो तलब थियो—
मासिक २५५ रुपैयाँ।
आजको पुस्तालाई यो रकम अविश्वसनीय लाग्न सक्छ। तर त्यही २५५ रुपैयाँले उनको जीवनको दिशा बदल्यो। उनी अत्यन्त मितव्ययी थिए। चिया खान पनि पैसा खर्च गर्दैनथे। बचत मात्र बचत।
तीन वर्षसम्म कमाएको रकम जोगाए। र अन्ततः २०४० सालमा एउटा सपना पूरा भयो।
उनले पहिलो पटक आफ्नो नाममा जग्गा किने। चितवन झरेको १७ वर्षपछि परिवारले आफ्नै जमिन पायो। त्यो दिन सम्झँदा आज पनि उनको अनुहार उज्यालिन्छ। – “मलाई लाग्यो, जीवनको सबैभन्दा ठूलो युद्ध जितें।”
- शिक्षक, जसले हजारौं विद्यार्थीको भविष्य बनाए
शिक्षक बनेपछि मकरमानको जीवन शिक्षामा समर्पित भयो। एक वर्ष, दुई वर्ष होइन। पूरा चार दशक। २०३७ सालदेखि २०७८ सालसम्म निरन्तर शिक्षण सेवा। उनले केवल पाठ्यपुस्तक पढाएनन्, जीवनका मूल्य सिकाए।
धेरै विद्यार्थी आज विभिन्न क्षेत्रमा सफल छन्।
उनीहरूका लागि मकरमान केवल शिक्षक होइनन्, प्रेरणा हुन्।
- राजनीति होइन, सेवाको बाटो
२०७९ सालमा स्थानीय तह निर्वाचन आयो। नेकपा एमालेले उनलाई वडा अध्यक्षको उम्मेदवार बन्न आग्रह गर्यो।
राजनीतिक हिसाबले सहज क्षेत्र थिएन। तर जनताले उनलाई चिनेका थिए। शिक्षकका रूपमा, समाजसेवीका रूपमा, इमानदार व्यक्तिका रूपमा।
नतिजा आयो।
मकरमान श्रेष्ठ वडा अध्यक्ष निर्वाचित भए। विद्यालयको कक्षा कोठाबाट उनी वडा कार्यालय पुगे।
तर एउटा कुरा बदलिएन—
सेवाको भावना।
- भूमिहीनको पीडा बुझेका वडा अध्यक्ष
मकरमानको विशेषता के हो भने उनले जनताको समस्या किताबमा पढेका छैनन्।
उनी आफैंले भोगेका छन्।
भूमिहीन जीवन कस्तो हुन्छ ?
गरिबी कस्तो हुन्छ ?
पढ्न चाहेर पनि नपाउँदाको पीडा कस्तो हुन्छ ?
यी सबै अनुभव उनका आफ्नै हुन्।
त्यसैले जब कुनै नागरिक समस्या लिएर वडा कार्यालय आउँछ, उनी कागज हेरेर मात्र निर्णय गर्दैनन्।
उनी मनले पनि बुझ्ने प्रयास गर्छन्।
- फरक सोचका विकास अभियान
वडा अध्यक्ष बनेपछि उनले परम्परागत काममा मात्र आफूलाई सीमित राखेनन्। ड्राइभिङ तालिम, जीपीएस प्रणाली, ‘मकै एक परिकार अनेक’ जस्ता नयाँ कार्यक्रम सुरु गराए। टोल विकास संस्थासँग सहकार्य गरेर समुदायलाई विकासमा जोड्ने प्रयास गरे।
सीमित बजेटका बाबजुद शिक्षा, स्वास्थ्य, सडक, खानेपानी र सिँचाइलाई प्राथमिकता दिए।
- आफ्नो सपना अधुरो, सन्तानको सपना पूरा
उनी स्वयं कलेज पढ्न सकेनन्।
तर आफ्ना सन्तानलाई त्यो अभाव हुन दिएनन्।
दुई छोरा र एक छोरीलाई उच्च शिक्षा दिलाए।
छोराहरू विदेश गए, अनुभव बटुले, स्वदेश फर्किए र व्यवसाय सुरु गरे।
आज सन्तानहरू आत्मनिर्भर छन्।
र यो उपलब्धिलाई मकरमान आफ्नो जीवनको सबैभन्दा ठूलो सफलतामध्ये एक मान्छन्।
- संघर्षले सिकाएको पाठ
मकरमान श्रेष्ठको जीवन कुनै चमत्कारको कथा होइन।
यो निरन्तर संघर्षको कथा हो।
भूमिहीन बालकदेखि शिक्षकसम्म।
शिक्षकदेखि जनप्रतिनिधिसम्म।
२५५ रुपैयाँको तलबदेखि हजारौं नागरिकको विश्वाससम्म।
उनको जीवनले एउटा गहिरो सन्देश दिन्छ—
“अवसर सबैलाई समान रूपमा प्राप्त हुँदैन। तर मेहनत, इमानदारी र धैर्यले अभावलाई पनि अवसरमा बदल्न सकिन्छ।”
आज वडा अध्यक्षको कुर्सीमा बसेका मकरमान श्रेष्ठका लागि पदभन्दा ठूलो कुरा सेवा हो, शक्तिभन्दा ठूलो कुरा जिम्मेवारी हो र व्यक्तिगत सफलताभन्दा ठूलो कुरा समाजको प्रगति हो। सायद त्यसैले उनको जीवनकथा केवल एक जनप्रतिनिधिको जीवनी होइन, संघर्षलाई सफलतामा बदल्न चाहने हरेक नेपालीका लागि प्रेरणाको पाठ हो।–00–
