आजबुबाको मुखहेर्ने दिन : सम्मान, कृतज्ञता र आत्मचिन्तनको पर्व

चितवन । नेपालको हिन्दू परम्परामा आजबुबाको मुखहेर्ने दिन विशेष महत्व राख्छ। भाद्र कृष्ण औंसीका दिन पितापूर्वजलाई सम्झने र श्राद्ध, तर्पण तथा दान गर्ने परम्परासँगै जीवित बाबुलाई सम्मान र सेवा गर्ने दिनका रूपमा यो पर्वलाई मनाइन्छ।

यस दिनलाई कुसें औंसी पनि भनिन्छ। “कु” शब्दले कुल, कुटुम्ब र वंशलाई जनाउँछ भने “से” ले सेवा र स्मरणलाई संकेत गर्दछ। यस दिन सन्तानले आफ्ना बाबालाई भेटेर मुखदर्शन गर्ने, मिठा परिकार खान लगाउने, वस्त्र–अलङ्कार अर्पण गर्ने तथा आशीर्वाद लिने परम्परा छ। बाबु दिवंगत भएका परिवारले भने गोकर्णेश्वर, बाग्मती किनार, देवघाटलगायत तीर्थस्थलमा गई श्राद्ध, पिण्डदान र तर्पण गर्ने चलन छ।

सांस्कृतिक र सामाजिक मूल्य

– पितृभक्तिको प्रतीक : बुबा–आमाप्रति कृतज्ञता व्यक्त गर्ने संस्कारलाई बलियो बनाउने दिन हो।
– पुस्तान्तरको सम्बन्ध : बाबुको मुखदर्शन गर्नु भनेको आफ्नो मूल, परम्परा र संस्कृतिसँग पुनःजोडिनु हो।
– सामाजिक सन्देश : जेठापाकाको सम्मान, सन्तानको कर्तव्य र संस्कृतिको निरन्तरतामा आजबुबाको मुखहेर्ने दिन मार्गदर्शक बन्न पुगेको छ।

धार्मिक आस्था –

वैदिक मान्यताअनुसार पितृऋण तिर्नु सन्तानको पहिलो कर्तव्य हो। पितामाताको सेवा र स्मरण नगरेसम्म पूर्ण धर्म पालना नहुने भनिन्छ। यस दिन गरिएको तर्पण र पिण्डदानले दिवंगत पितृहरूलाई शान्ति मिल्ने तथा सन्तानको आयु, स्वास्थ्य र समृद्धिमा आशीर्वाद प्राप्त हुने विश्वास गरिन्छ।

आधुनिक सन्दर्भ –

शहरतिर आधुनिक जीवनशैली बढ्दै गएका कारण कतिपय युवाले आजबुबाको मुखहेर्ने दिनलाई Father’s Day सँग तुलना गर्छन्। तर, यसको मौलिक स्वरूप केवल उपहार दिनमै सीमित छैन, बरु बुबाप्रति समर्पण, आदर र भावनात्मक सम्बन्धलाई पुनर्जीवित गर्ने अवसर हो।

निष्कर्ष –

आजबुबाको मुखहेर्ने दिन केवल धार्मिक विधिमा सीमित छैन, यो दिनले सन्तानलाई आफ्नो जन्मदाता बाबुप्रति कृतज्ञ बन्न स्मरण गराउँछ। जीवित बाबालाई भेटेर आशीर्वाद लिनु वा दिवंगत पितालाई सम्झेर तर्पण गर्नु—दुवै कार्यले हाम्रो जीवनलाई संस्कृतिपूर्ण, मूल्यवान् र भावनात्मक बनाइदिन्छ। –00—