काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले अमेरिकामा जन्मका आधारमा स्वतः प्राप्त हुने नागरिकता (बर्थराइट सिटिजनसिप) सम्बन्धी व्यवस्थालाई सीमित गर्ने उद्देश्यसहित नयाँ कार्यकारी आदेशहरू जारी गरेका छन्। सर्वोच्च अदालतले यसअघि यस्तै प्रकृतिको प्रयासलाई रोक लगाएको केही सातापछि ट्रम्प प्रशासनले पुनः नयाँ कदम अघि बढाएको हो।
बिहीबार ट्रम्पले दुईवटा कार्यकारी आदेशमा हस्ताक्षर गरेका छन्। पहिलो आदेशले जन्मसिद्ध नागरिकताका लागि अयोग्य ठहरिने गैर-नागरिकहरूको दायरालाई थप विस्तार गरेको छ भने दोस्रो आदेशले ‘बर्थ टुरिज्म’ अर्थात् बच्चालाई अमेरिकी नागरिकता दिलाउने उद्देश्यले मात्र अमेरिका आउने अभ्यासमा प्रतिबन्ध लगाएको छ।
आदेशअनुसार यदि कुनै बच्चाका दुवै अभिभावक अमेरिकी नागरिक नभएका छन् र उनीहरूमध्ये कोही विदेशी आतंकवादी समूहसँग आबद्ध, विदेशी सरकारी प्रतिनिधि वा ठगीपूर्ण तरिकाले नागरिकता प्राप्त गर्न खोजेको व्यक्ति भएमा त्यस्ता व्यक्तिका सन्तानले अमेरिकामा जन्मिएकै आधारमा स्वतः नागरिकता प्राप्त गर्ने छैनन्।
त्यसैगरी, बच्चालाई अमेरिकी नागरिकता दिलाउने उद्देश्यले मात्र गर्भवती महिलाहरू अमेरिका प्रवेश गर्ने अभ्यासलाई पनि प्रशासनले रोक लगाउने जनाएको छ।
आदेशमा हस्ताक्षर गर्दै ट्रम्पले यस्तो व्यवस्था धेरै पहिले नै लागू हुनुपर्ने बताउँदै जन्मसिद्ध नागरिकता सम्बन्धी आफ्नो अघिल्लो प्रयास सर्वोच्च अदालतले अवरुद्ध गरेकोप्रति असन्तुष्टि व्यक्त गरे।
ट्रम्प प्रशासनले विशेषगरी रुस र चीनलगायतका देशका नागरिकहरूले ‘बर्थ टुरिज्म’ को माध्यमबाट अमेरिकी नागरिकता प्रणालीको दुरुपयोग गरिरहेको आरोप लगाएको छ। यद्यपि, ‘माइग्रेसन पोलिसी इन्स्टिच्युट’ को तथ्याङ्कअनुसार यस प्रक्रियामार्फत अमेरिकामा वार्षिक रूपमा करिब २२ हजारदेखि २६ हजारसम्म बालबालिका जन्मिने गरेका छन्।
गृह सुरक्षा सल्लाहकार स्टिफन मिलरले पर्यटकका रूपमा अमेरिका प्रवेश गर्ने केही व्यक्तिको वास्तविक उद्देश्य बच्चा जन्माएर अमेरिकी नागरिकता प्राप्त गराउनु रहेको दाबी गर्दै यस्तो अभ्यास नियन्त्रण आवश्यक रहेको बताएका छन्।
ट्रम्प प्रशासनको यो नयाँ कदमले आप्रवासन नीति, नागरिकता अधिकार तथा संवैधानिक व्यवस्थासम्बन्धी बहसलाई पुनः तीव्र बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।
