महेश सापकोटा । सेतो नेपाल
धादिङ, १८ असार ।
कहिलेकाहीँ समय यस्तो चोट लिएर आउँछ, जसले केवल व्यक्तिलाई हैन, सिंगो गाउँको अन्तरात्मा नै झस्किन्छ। बेनिघाट रोराङ गाउँपालिका–५ मा अवस्थित पञ्चकन्या माध्यमिक विद्यालय, स्यादुलको लागि २०८० सालको एस.ई.ई. नतिजा त्यस्तै एक कालो क्षण बन्यो। नियमिततर्फ परीक्षा दिएका सबै १४ जना विद्यार्थी असफल भए। विद्यालयको बोर्डमा नतिजा टाँस्नुपर्ने दिन, बोर्ड नै खाली रह्यो।
तर त्यो दिन अन्त्य होइन, नयाँ शुरुवातको चेतावनी थियो।
शिक्षकहरू, अभिभावक, र विद्यालय व्यवस्थापन समिति — सबैले त्यो पीडालाई आत्मसमीक्षा बनाए। पूरक परीक्षा आयो, र ती सबै विद्यार्थी उत्तीर्ण भए। तर विद्यालयलाई थामिएको प्रश्नचिन्ह मेट्न त्यो पर्याप्त थिएन। त्यसपछि सुरु भयो परिवर्तनको यात्रा।
विद्यालय व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष दलबहादुर दर्लामी सम्झनुहुन्छ, “हामी झुक्यौं, तर भत्किएनौं। त्यो चोटले हाम्रो मन गहिरो बनायो। हामीले सोच्यौं — अब फेरिनुपर्छ, अब शिक्षामा आत्मा भर्नुपर्छ।”
शिक्षकहरूले विद्यालयलाई केवल पढाउने ठाउँ होइन, परिवर्तनको प्रयोगशालाजस्तो माने। कक्षामा पढाइ मात्र होइन, जीवनको अनुशासन भित्र्याइयो। अभिभावकहरू विद्यालयसँग घनिष्ठतापूर्वक जोडिए। विद्यार्थीहरू आफ्नो लक्ष्यप्रति अझै गम्भीर र प्रतिबद्ध भए।
प्रधानाध्यापक कृष्णबहादुर सिलवाल भन्छन्, “हामीले विद्यार्थी, शिक्षक र अभिभावकबीच गहिरो सम्बन्ध निर्माण गर्यौं — यही त्रिकोणात्मक विश्वासले हाम्रो विद्यालय फेरियो।”
२०८१ मा फेरि १४ जना विद्यार्थी एस.ई.ई. मा सहभागी भए। यसपटक नतिजाले गाउँको मुहारै चम्कायो — १३ जना विद्यार्थी उत्तीर्ण भए। केवल परीक्षा पास गरेको भरमा मात्र होइन, त्यो नतिजाले सामुदायिक विद्यालयप्रतिको विश्वास पुनःस्थापित गरिदियो।
उत्तीर्ण सूचीमा नाम देख्दा कतिपय विद्यार्थीका आँखा रसाए। “गएको वर्षका आँसु सम्झिँदा अहिलेको खुसी झन् गहिरो लाग्यो,” एक जनाले भने। अर्कोले थप्यो, “अब हामीलाई कसैले कमजोर भन्न सक्दैन। हामीले प्रमाणित गर्यौं — सामुदायिक विद्यालयका विद्यार्थी पनि सक्छन्।”
त्यस वर्षको नतिजामा पञ्चकन्या मा.वि. बेनिघाट रोराङ गाउँपालिकाका सबै सामुदायिक विद्यालयहरूबीच प्रथम बन्यो।
अध्यक्ष दर्लामी भन्छन्, “यो नतिजा केवल अंकको जित होइन, मिहिनेत, एकता र सम्भावनाको विजय हो। सामुदायिक विद्यालय सक्षम छन् भन्ने हामीले देखायौं।”
पञ्चकन्याको यो कथा अब केवल एउटा विद्यालयको कथा रहेन। यो देशभरका सामुदायिक विद्यालयहरूका लागि आशाको ज्योति बन्यो।
यो सफलताको यात्रा भन्छ —
जहाँ समर्पण हुन्छ, त्यहाँ परिवर्तन सम्भव हुन्छ।
जहाँ एकता हुन्छ, त्यहाँ असम्भव भन्ने शब्द मेटिन्छ।
र जहाँ शिक्षामा भावना मिसिन्छ, त्यहींबाट समाज बदलिन्छ।
शून्यबाट सुरु भएको पञ्चकन्याको यो यात्रा अब प्रेरणाको नयाँ पाठशाला बनेको छ।
